رابطه حجاب و عفاف

چشم و دل را پرده می بايست اما از عفاف

                                              چادر پوسيده بنياد مسلمانی نبود

شبه : بعضی با تمسک به شعر فوق، ادعا نموده اند که بين حجاب و عفاف رابطه نيست؛ عفاف لازم است اما حجاب لازم نيست. گاه همين مطلب با تمسک به حجاب و پوشش زنان روستايي و زنان شاليزار شمال کشور توجيه می شود که آنها حجاب کامل ندارند، ولی عفيف هستند. آيا ادعای مذکور صحيح است ؟

پاسخ :قبلاً ذکر شد که حجاب در کتاب های لغت به معنای پوشش،  پرده و مانع آمده است. به نگهبان، حاجب می گويند؛ چون مانع ورود اغيار وبيگانگان در يک حريم ومحيط خاص می گردد.

بنابراين حجاب و پوشش زن نيز به منزله يک حاجب و مانع در مقابل افراد نامحرم است که قصد نفوذ و تصرف در حريم ناموس ديگران را دارند. همين مفهوم منع و امتناع درريشه لغوی عفت نيز وجود دارد؛ بنابراين ، دو واژه «حجاب» و «عفت» در اصل معنای منع و امتناع مشترک اند. تفاوتی که بين منع و بازداری حجاب وعفت است، تفاوت بين ظاهر وباطن است؛ يعنی منع وبازداری در حجاب مربوط به باطن و درون است؛ چون عفت يک حالت درونی است ، ولی با توجه به اين که تاثير ظاهر بر باطن و تاثير باطن بر ظاهر، يکی از ويژگی های عمومی انسان است؛ بنابراين بين حجاب و پوشش ظاهری و عفت و بازداری باطنی انسان، تاثير و تاثر متقابل است؛ بدين ترتيب که هرچه حجاب و پوشش ظاهری بيش تر و بهتر باشد، اين نوع حجاب در تقويت و پرورش روحيه باطنی و درونی عفت تاثير بيشتری دارد. و بالعکس هر چه عفت درونی و باطنی بيش تر باشد باعث حجاب و پوشش ظاهری بيشتر وبهتر در مواجهه با نامحرم می گردد. قرآن مجيد به شکل ضريفی به اين تاثير و تاثر اشاره فرموده است. نخست به زنان سالمند اجازه می دهد که بدون قصد تبرج و خودنمايي، لباس های رويي خود مثل چادر را در مقابل نامحرم برداند، ولی در نهايت می گويد: اگر عفت بورزند، يعنی حتی لباس هايي مثل چادر رانيز بر ندارند، بهتر است.

علاوه بر رابطه قبل، بين پوشش ظاهری و عفت باطنی، رابطهعلامت و صاحب علامت نيز هست؛ به اين معنا حجاب ظاهری نشانه ای از مرحله خاصی از عفت باطنی صاحب حجاب است. البته اين مطلب به اين معنا نيستکه هر زنی که حجاب و پوشش ظاهری داشت، لزوماً از همه مراتب عفت و پاکدامنی نيز برخوردار است.

 با توجه به همين نکته, پاسخ اين اشکال و شبه افرادی که برای ناکارآمد جلوه دادن حجاب و پوشش ظاهری، تخلفات بعضی از زنان با حجاب را بهانه قرار می دهند آشکار می گردد؛ زيرا مشکل اين عده از زنان ، ضعف  در حجاب باطنی و فقدان ايمان و اعتقاد قوی به آثار مثبت حجاب و پوشش ظاهری است و قبلاً گذشت که حجاب اسلامی ابعادی گسترده دارد و يکی از مهمترين و اساسی ترين ابعاد آن، حجاب درونی و باطنی و ذهنی است که فرد را در مواجهه باگناه و فساد از عقايد و ايمان راسخ درونی برخوردار می کند؛ و اساساً اين حجاب ذهنی و عقيدتی ، به منزله سنگ بنای ديگر حجاب ها ، از جمله حجاب و پوشش ظاهری است، زيرا افکار و عقايد انسان، شکل دهنده رفتار های اوست.

البته همان گونه که حجاب و پوشش ظاهری، لزوماً به معنای برخورداری از همه مراتب عفاف نيست، عفاف بدون رعايت پوشش ظاهری نيز قابل تصور نيست. نمی توان زن يا مردی را که عريان يا نيمه عريان در انظار عمومی يکی از علامت ها و نشانه های عفاف است، وبين مقدار عفاف و حجاب ، رابطه تاثير و تاثر متقابل وجود دارد . بعضی نيز رابطه عفاف و حجاب  را از نوع رابطه ريشه و ميوه دانسته اند؛ با اين تعبير که حجاب ,ميوه عفاف و عفاف، ريشه حجاب است. برخی افراد ممکن است حجاب ظاهری داشته باشند ، ولی عفاف وطهارت باطنی را در خويش ايجاد نکرده باشند. اين حجاب، نتنها پوسته و ظاهری است. از سوی ديگر، افرادی ادعای عفاف کرده و با تعبيری ، مثل من قلب پاک دارم، خدا با قلب ها کار دارد. خود را سرگرم می کنند؛ چنين انسانهايي بايد در قاموس انديشه خود اين نکته اساسی را بنگارند که درون پاک، بيرونی پاک می پروراند و هرگز قلب پاک بارور شدن ميوه ناپاک بی حجابی نخواهد شد.